Spanning is informatie

Het moment dat alles stil viel

Er was een moment waarop alles stilviel.

We waren net begonnen. Het programma lag klaar, de sfeer was ogenschijnlijk rustig.
En toen zei iemand, hoorbaar voor de hele groep:
“Maar ik ga niet met háár deze opdracht doen.”

De keuze die ik toen maakte (en waarom dat logisch was)

Dat zijn de momenten waarvoor je geen draaiboek hebt.

Alles wat ik toen deed, deed ik vanuit zorg en verantwoordelijkheid. Ik stopte het programma. Ik de‑escaleerde buiten de groep om, met beide personen apart. Het voelde als de veiligste en meest professionele keuze.

En het werkte. De spanning zakte. We konden door.

Wat ik later pas zag: dit was systeeminformatie

Maar het hele team had het gezien, gehoord en gevoeld.
Dit was geen incident tussen twee mensen. Dit was informatie van het systeem.

Destijds heb ik daar niet direct iets mee gedaan. Later bracht ik een vergelijkbare situatie in vanuit mijn eigen ervaring, zorgvuldig en zonder iemand in verlegenheid te brengen. Dat werd goed ontvangen.

Toch bleef achteraf het gevoel: hier is meer gebeurd dan ik toen heb durven laten ontstaan.

Hoe systeemgericht werken mijn handelen heeft veranderd

Inmiddels kijk ik hier fundamenteel anders naar.

Door mijn opleiding en werk in het systeemgerichte gedachtegoed (Coachboulevard) heb ik geleerd gedrag niet te zien als ‘lastig’ of ‘persoonlijk’, maar als logisch binnen een context. Systeemgericht werken met teams heeft mijn manier van begeleiden fundamenteel veranderd. Mensen doen niet zomaar wat ze doen. Ze nemen posities in, raken verstrikt in patronen en proberen ergens loyaal aan te blijven.

Als ik nu terugkijk, weet ik: ik zou het niet meer ‘wegorganiseren’.
Niet om conflict te laten escaleren, maar om het bespreekbaar te maken.

Mijn eerdere overtuiging was: dit loopt uit de hand.
Mijn huidige ervaring is: hier begint beweging.

Wanneer je gedrag ziet als informatie en systeemgericht werkt met teams, ontstaat er ruimte voor begrip, beweging en eigenaarschap.

Dat is wat systeemgericht werken voor mij betekent.

Wat dit teams én teamleiders oplevert

Voor teamleiders is dit vaak spannend, en tegelijk opluchtend. Het vraagt niet om méér interventies of een perfect programma. Het vraagt om bedding, deskundige begeleiding en vertrouwen dat wat zichtbaar wordt, precies is wat aandacht nodig heeft.

In mijn werk begeleid ik teams op die manier. Niet met vastliggende formats, maar door scherp te kijken, te vertragen en interventies in te zetten die passen bij wat zich in het moment laat zien. Dat werkt door in samenwerking, eigenaarschap en professionaliteit — juist ook ná de teamdag.

Niet omdat alles gezegd moet worden.
Maar omdat dat wat zegt, niet genegeerd hoeft te worden.

Twee aandachtspunten bij systeemgericht werken met teams

Haal spanning niet te snel weg
De neiging om te de‑escaleren is begrijpelijk en vaak professioneel. Maar spanning bevat informatie. Wanneer je het direct gladstrijkt, verdwijnt die informatie uit beeld. Door erbij te blijven en te onderzoeken wat zichtbaar wordt, ontstaat ruimte voor inzicht en beweging.

Zie gedrag als logisch, niet als persoonlijk
Gedrag ontstaat nooit los van de context. Door het te begrijpen vanuit rollen, verwachtingen en onderlinge verhoudingen, verdwijnt oordeel en ontstaat veiligheid om het samen te onderzoeken.